Útþynnt Hómópatía

Hérna verður að fjallað um hvað hómópatía og hómópatíulyf eru og svarað spurningunni: Afhverju virka hómópatíulyf ekki?

Hvaðan kemur hómópatía og útá hvað gengur hún?

Hómópatía (homeopathy) eða smáskammtalækningar var fundin upp á 19. öld af Samuel Christian Friefrich Hahnemann (1755-1843).

Hómópatía byggist á tveim megin lögmálum:

• Líkingalögmálinu (law of similars) eða líkur læknar líkan. Sem þíðir að ef eitthvað efni veldur einkennum í heilbrigðum einstaklingi þá á það efni að getað læknað sjúkdóm með sömu einkenni. 
• Örsmæðarlögmálinu (the law of Infinitesimals) sem fjallar um að hafa lyfin útþynnt til að draga úr neikvæðum áhrifum lyfjanna og fá bara fram góðu áhrifin. 

Hérna er svo hægt að lesa frekar um sögu hómópatíu: Smáskammtalækningar (hómópatía).

Hvernig eru hómópatalyf búin til?

Framleiðsla á hómópatalyfjum gengur útá að þynna svo kallaða móður tiktúru. Móðir tiktúra er stokklausn og er oft plöntu útdráttarlausn en getur verið allt frá kopar til arsenic lausn. Eftir þynninguna, í annað hvort vatn eða vínanda, er hrist á ákveðinn hátt sem á að auka virkni lyfsins (succussion) og virkni aukningin er kölluð efling (dynamization). Þessi þynninga og hristings aðferð er svo endurtekin aftur og aftur þangað til að loka þynningunni er náð en þetta geta verið allt frá tugi til hundruði þynningarstiga. Hahnemann hélt því fram að hristingurinn leysti úr læðingi andlega krafta úr virku efnunum. Þetta lýsand textabrot er úr bókinni Homeopathy in prespective og sýnir ágætlega hugmyndafræði Hahnemann: 

Dynamization was for Hahnemann a process of releasing an energy that he regarded as essentially immaterial and spiritual. As time went on he became more and more impressed with the power of the technique he had discovered and he issued dire warnings about the perils of dynamizing medicines too much. This might have serious or even fatal consequences, and he advised homeopaths not to carry medicines about in their waistcoat pockets lest they inadvertently make them too powerful. Eventually he even claimed that there was no need for patients to swallow the medicines at all; it was enough if they merely smelt them.

Samkvæmt kenningum hómópatíunnar á því hristingurinn eða eflingin að valda því að lausnin verði í raun sterkari eða kröftugri þrátt fyrir þynninguna. Eða því meiri þynning og meiri hristingur því sterkari verða hómópalyfið (sem er afar undarlegt). Áhrif uppruna efnisins úr móður tiktúrunni á því að haldast þrátt fyrir fjölmargar þynningar.

Þynningarnar eru fjölmargar fram að loka hómópatíulyfinu. Til að tákna fjölda þynninga eða styrkleika hómópatíulyfjanna (því meira þynnt því sterkari lausn) notast hómópatar við 1X og 1C sem tákna 1/10 og 1/100 þynningu. Algeng þynning á hómópatalyfi er 30C. 30C er þá 1 á móti 10⁶⁰ eða 1 á móti 1.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000 þynning. Til að setja þetta í samhengi þá er 30C þynning eins að setja einn dropa af lyfi í ílát sem væri 30 milljarð sinnum stærra heldur en jörðin. Sem sé það eru engar líkur á að finna virka efnið í loka þynningunni á hómópatíulyfinu. Það merkilega er að það eru jafnvel til 400C lausnir sem eru 1 á móti 10⁻⁴⁰⁰ þynntar. Sem er á stærðargráðu og líkurnar á að finna eitt ákveðið atóm í öllu sólkerfinu.

Richard Dawkins fer yfir hve ótrúlega mikið hómópatíulyf eru þynnt í myndbandinu hérna að neðan:

En hvernig getur lausnin orðið sterkari sem lyf eftir því sem hún er meira þynnt? Jú hómópatar trúa því líka að vatn hafi minni. Sem sé vatnið muni eftir efninu sem var í móður tiktúrinni í gegnum allar þynningarnar. En afhverju vatnið man ekki eftir öllu því það hefur komist í snertingu við fram að hómópatalyfi?

Hómópatíu lyf eru annað hvort í vökvaformi eða í töfluformi. Ef þau eru í vökvaformi eru þau annað hvort í vatni eða vínanda (ethanól) og í töfluformi þá eru þetta sykurtöflur sem hafa verið úðaðar með útþynntri hómópatískri lausn (myndband að neðan sýnir hvernig hómópatíulyf eru framleidd).

Myndband frá hómópatíu framleiðandanum Similasan:

Seinasta þynningin er oft gerð í alkóhóli en hómópatar segja að það sé gert til að geyma kraftinn lengur í lausinni. En liklega er það til að fá einhver áhrif af því að taka inn lausnina og þá áhrifin vegna áfengisins.

Bara nokkur dæmi um hvað hómópatía er sögð hafa áhrif á og meira hérna:

• Heilsuvandamál barna s.s. magakrampar, svefnvandamál, tanntaka, endurteknar sýkingar, eyrnabólgur, astmi, exem, vörtur, undirmiga, hegðunarvandamál. 
• Heilsuvandamál kvenna s.s. fyrirtíðaspenna, tíðavandamál, breytingaskeið, útferð, meðgöngukvillar, ófrjósemi, fæðingarþunglyndi. 
• Slys og afleiðingar þeirra s.s. sárum, blæðingum, beinbrotum, mari, tognun höfuðhöggi, brunasárum. 
• Algeng heilsuvandamál s.s. influensu, ofnæmi, mígreni, meltingarvandamál, gigt, síþreytu. 
• Andleg og tilfinningaleg vandamál s.s. þunglyndi, taugaspennu, kvíða, ótta, sorg, reiði, áföll. 
• Auk stuðningsmeðferðar eftir skurðaðgerðir, hjartaáföll, lyfja- og geislameðferð krabbameinssjúklinga.

En hvað segja vísindin um virkni hómópatalyfja?

Árið 2002 var gerð yfirlitsgrein um yfirlitsgreinar (systematic review of systematic reviews) sem fjalla um hómópatíu og niðurstaðan var: 

In particular, there was no condition which responds convincingly better to homeopathic treatment than to placebo or other control interventions. Similarly, there was no homeopathic remedy that was demonstrated to yield clinical effects that are convincingly different from placebo. It is concluded that the best clinical evidence for homeopathy available to date does not warrant positive recommendations for its use in clinical practice.

Eða með öðrum orðum þá virkar hómópatía ekki betur en lyfleysa (placebo) eða ekkert betur en vatn eða sykurpilla.

Á árunum 2009-2010 lét neðri deild breska þingsins (House of Commons) gera úttekt á því hvort að breska almanna-sjúkratryggingarkerfið eða National Health Service (NHS) ætti að halda áfram að greiða fyrir þjónustu hómópata. Var niðurstaðan eftirfarandi:

We conclude that placebos should not be routinely prescribed on the NHS. The funding of homeopathic hospitals—hospitals that specialise in the administration of placebos—should not continue, and NHS doctors should not refer patients to homeopaths.

Niðurstaðan var í stuttmáli að NHS ætti að hætta að styrkja hómópatískar meðferðir þar sem þær væru ekkert annað en lyfleysa. Hægt er að lesa skýrsluna í heild sinni og einnig er hægt að lesa frekar um hana í grein á Upplýst síðunni.

Ástralska heilbrigðisráðaneytið gerði risa úttekt á hómópatíu árið 2015. Í þessari úttekt var farið yfir 1800 rannsóknir sem búið er að gera um hómepatíu en aðeins 225 af þeim voru nógu vel gerðar til að vera notaðar. Niðurstöðurnar voru þær í stuttu máli að hómópatía gagnast ekki gegn neinum sjúkdómum eða örðum heilsu tegndum kvillum.

Þetta hafði NHMRC (National Health and Medical Research Council) að segja um hómópatíu eftir þessa úttekt:

Based on the assessment of the evidence of effectiveness of homeopathy, NHMRC concludes that there are no health conditions for which there is reliable evidence that homeopathy is effective.

Homeopathy should not be used to treat health conditions that are chronic, serious, or could become serious. People who choose homeopathy may put their health at risk if they reject or delay treatments for which there is good evidence for safety and effectiveness.

En eru hómópatalyf hættulaus? 

• Hómópatar að selja lyf/lausnir geng malaríu sem lífshættulegt og hefur fólk dáið úr malaríu vegna þessa.
• það eru hómópatar sem selja hómópatíu bóluefni fyrir börn í bretlandi. En það er hómópatíu verndar engan.
• Það er til hómópatískt asmalyf sem getur verið stór hættulegt er einstaklingur í andnauð vantar alvöru lyf strax. 
• Sumir hómópatar jafnvel letja bólusetningar og segja þær jafnvel tilgangslausar. 
• Hérna er listi yfir fólk sem hefur dáið vegna hómópatíu.
• Valda því að sjúklingar leiti sér ekki hjálpar hjá læknum fyrr en of seint eða hætta á raunverulegum lyfjum til að fara á hómópatalyf. 

Nei hómópatía er als ekki hættulaus... Að eitthvað sé til sem heitir hómópatísk bóluefni er nánast sturlað og stórhættulegt!

Lokaorða og niðurstaða:

Afhverju virka hómópatalyf ekki?
Hómópatísk lyf virka ekki því að það er ekkert virkt efni í hómópatalyfjum og allar rannsóknir á hómópatalyfjum hafa sýnt framá að þau virka ekkert betur en lyfleysa. Hómópatísk lyf hafa alltaf verið og eru ekkert annað en sykur, vatn eða ethanól. Hómópatía og hómópatísklyf eru byggð á kjaftæði og eru því kjaftæði. 

Þó að hómópatísklyf séu raun skaðlaus, þar sem þau eru bara vatn eða sykurtöflur, þá eru það í raun og veru hómópatarnir sjálfir sem geta verið hættulegastir. Þeir útdeila ganglausum vökvum og pillum með ýmsum formerkjum, bæði í lækninga og forvarnar skyni og sjúklingar ýmist fara of seint til alvöru læknis eða jafnvel í verstu tilfellum hætta lyfjameðferðum.

Spuningin ætti ekki að vera hvort að hómópatía virki heldur afhverju hún er ennþá til? Og stóra spurningin ætti kannski enn frekar að vera af hverju sum apótek á Íslandi eru selja hómópatalyf?

Heimildir og ýtarefni:

Homeopathy
Smáskammtalækningar (hómópatía) - Vantrú
The homeopathic treatment of bipolar is unethical and dangerous.
Homeopathy 'quackery´should be cut from NHS, campaigners urge after study finds it ineffective.
Homeopathy: How 200-year-old junk science created junk medicine and lasted until this day.
Homeopathy is bunk, study says.
Homeopathy not effective for treating any condition, Australian report finds.
1800 studies later, scientists conclude Homeopathy doesn´t work.
Homeopathic reatments: Do they help or harm?
A kind of magic?
Skýrsla breskra yfirvalda um hómópatíu - Upplýst
Homeowatch
Money for nothing: Why homeopathy is still pseudoscientific nonsense that does not work.
Homeopathic Vaccines.
Homeopathy review frá Áströlsku heilbrigðisráðaneitinu.

Organon fagfélag hómópata
Hómópatía – vitræn vísindi

Waveex scam

Vísindamaðurinn fékk ábendingu um svindl sem kallast Waveex. Af heimasíðu söluaðila á Íslandi má sjá að það er verið að selja þessa límmiða á 5000 kr með þeim formerkjum að þeir eigi að draga úr einhverjum vondum rafsegulbylgjum. Allar fullyrðingar um virkni þessa límmiða er ekkert nema sölutrikk.


Á heimasíðunni kemur þetta fram um "tækið":

Þráðlaus tæki senda frá sér rafsegulbylgjur sem hafa áhrif á nærumhveri þeirra. Bylgjurnar eru óstöðugar en það er sá óstöðuleiki sem veldur líkama okkar skaðlegum áhrifum. Waveex stillir hins vegar bylgjurnar og gerir þær þolanlegar.

Waveex er límmiði með örflögu sem aðeins þarf að líma á viðeigandi tæki. Einfalt og áhrifaríkt!

Svo kallaðar sannanir fyrir virkni: 
Á heimasíðu söluaðila á Íslandi má sjá þessa fullyrðingu:

Rannsóknir sem sýna fram á áhrif Waveex flögunnar eru vottaðar af Bureau Veritas, leiðandi eftirlitsaðila á heimsvísu er viðkemur prófunum, eftirliti og vottun.

Vísindamaðurinn las þessa "votun" frá Bureau Veritas. Hérna fyrir neðan má sjá að hann Josef Resch frá Bureau Veritas var aðeins viðstaddur til að staðfersta að mælingin hefði verið framkvæmd. Hann fór ekki yfir niðurstöðurnar né staðfesti að loka útkoman væri rétt.

Þegar þessar mælingar eru betur skoðaðar og reiknað út úr niðurstöðum, þá fást eftirfarandi tölur sem eru gefnar upp í micro-Tesla:

Blank: 42,03 +/- 0,31 mT
Sími án Waveex: 42,21 +/- 0,43 mT
Sími með Waveex: 42,14 +/- 0,43 mT

Margir sem líta snökkt yfir þessar tölur og gildi munu halda að Waveex virki, að sími með Waveex gefi frá sér minna af rafsegulbylgjum eða 0,07 mT. En ef betur er að gáð þá er staðalfrávikið (+/- 0.43) svo stórt að í raun og veru er enginn marktækur munur. Einnig er vert að minnast á það að mælirinn er með +/- 0,01 í mælióvissu. Þannig að ef farið er yfir þeirra eigin niðurstöður og smá tölfræði beitt þá kemur í ljós að það er enginn marktækur munur á með eða án þessara límmiða.

En hvernig voru þessar mælingar gerðar? 
Þessar tilraunir virðast hafa verið framkvæmdar heima hjá einhverjum. Myndin (Fig2) hérna að neðan sýnir aðstæðurnar. Myndin er fengin úr skýrslu sem er að finna á heimasíðu framleiðanda. Þessi tilraun getur seint talist sem einhver vísindaleg rannsókn þar sem aðstæðurnar bjóða bara einfaldlega ekki uppá það og það var bara gerð ein mæling fyrir síma og ein mæling fyrir þráðlausan netbeininn.

Myndin hérna að neðan sýnir mæli aðstæðurnar þegar límmiðinn var prófaður á þráðlausum netbeini (sem sést ofan á rafmagnstöflu efst til hægri). En hvar límdu þeir límmiðann á netbeininn? Jú auðvitað á hleðslutæki en ekki hvað. Það vita allir að þannig stopparðu vondu rafsegulbylgjunar frá netbeinum (lesist með mikilli kaldhæðni).

Einnig getur verið gott að óháður aðili geri tilraunina sem á að sanna virkni vörunnar en ekki sölustjórinn (Wolfgang Vogl). Undirskriftin til vinstri er úr skýrslunni sem fjallar um tilraunina og myndin til hægri er af heimasíðu framleiðanda. Eins og sérst þá er rannsóknarmaðurinn og sölustjórinn einn og sami maðurinn.

Á heimasíðu framleiðanda má einnig sjá fleiri "sannanir" fyrir virkni Waveex límiðans. Þar sem ýmsu er haldið fram án þess hafa einhverja birta vísindalega rannsók til að bakka það upp. 

Því er haldið fram að Waveex geti einhvern vegin verndað blóðið í manni og þá er verið að gefa í skyn að rafsegulbylgjur breyti því. Svona myndir sanna ekkert þar sem rannsakendurnir eru að leita eftir vissri niðurstöðu og velja bara þær myndir sem passar við hana.

 Einnig er virknin "sönnuð" með ljótum ískristöllum án Waveex og með flottum með Waveex. Það er ekkert mál að velja bara einfaldlega kristalla sem henta að hverju sinni í svona tilraun.

Niðurstaða:  Wavexx er ekkert nema scam og svindl! Öllum er ráðlagt að kaupa ekki þessa vöru þar sem hún er gagnlaus og ef einhver hefur gert það þá er honum ráðlagt að heimta endurgreiðslu. 

Það er best að enda þetta á orðum Fedral trade commission um Cell phone Radiation Scams:

While health studies about any relationship between the emissions from cell phones and health problems are ongoing, recent reports from the World Health Organization will no doubt convince scam artists that there's a fast buck to be made. Scam artists follow the headlines to promote products that play off the news – and prey on concerned people.

Bætt við 27. apríl 2016:
Hérna hefur verið tekið saman gögn og rannsóknir með sannanir fyrir því að rafsegulbylgurnar frá rafmagnstækjum eru hættulausar: http://www.emfandhealth.com/